شاعرانِ هشت

شعر و عشق و آزادی

پیرامون ادبیات پیرامونی

من شاعر تناقض های بزرگم

له و علیه جامعه نیستم

ورای جامعه هستم

"علی عبدالرضایی"

در اینکه تاویل یک متن می تواند به تعداد مخاطبان آن متن باشد شکی نیست اما دایره ی این تاویل در تعریفی که آن متن از خودش به دست داده مشخص می شود. این نوع تاویل، وفادار ترین تاویل به متن است که هیچ نگاهی به بیرون از متن نداشته و در صدد کشف پنهان ترین زوایای متن پیش رو می پردازد. همانطور که ارجاع به خارج از متن نوعی ارتجاع متنی است که سالها گریبانگیر ادبیات ما بوده، تاویل فرامتنی نیز بیماری دامنگیر مخاطب ما به خصوص در برهه هایی از تاریخ مشوش سیاسی بوده و هست. هم از این رو است که شاعران بزرگ ایران زمین در زمان خود چندان که باید درک و شناخته نشده اند زیرا که شعرشان در چنبره ی عناصر غالبا اجتماعی - سیاسی عصر خود زمینگیر و زمانگیر شده است. و عجبی نیست که قرن ها بعد از فردوسی و حافظ و سعدی است که کرسی های متعدد فردوسی شناسی و حافظ شناسی و سعدی شناسی پدید می آید.

عاشقانه ترین لحظات شاهنامه ی حکیم توس را ندیدن و حماسی خواندن وی، و یا سیاسی ترین شعرهای حافظ را ندیدن و تغزلی نامیدن او از همین "عقب ماندگی" تاریخی حکایت دارد.

 

چندی ست که کلیپ بسیار جالبی از شعر "پدر خوانده" در سطح وسیعی در شبکه ی اینترنت منتشر شده که مرا نیز به عنوان شاعر آن تحت تاثیر قرار داده است. با اینکه سازندگان این کلیپ را نمی شناسم و در واقع بدون اجازه و موافقت من دست به چنین کاری زده اند، از آنها سپاسگزارم و آفرین بر خلاقیت و درک بالای شعری شان می گویم.

این کلیپ با استفاده از تصاویر متعددی از جنبش اعتراضی مردم ایران، از یک شعر کاملا اروتیک، یک "قصیده" ی سیاسی ساخته است!! یعنی تاویل شعر را از ساحت درون متنی خارج ساخته و با ارتباط های بینامتنی و پیرامتنی با ساحتی متفاوت و متباین، اثر دیگری آفریده که دیگر نمی توان گفت اثر رضا شنطیا!

و به این ترتیب بار دیگر مرا به این نظر مطمئن تر ساخت که اگر ادبیات امروز ایران را یارای رقابت با ادبیات جهان نیست، صرفا به خاطر اوضاع نابسامان سیاسی دو قرن اخیر بوده است و بس. جایی که مخاطبش انتظار آیینه نمایی از ادبیات سرزمینش داشته باشد، اهمال! شاعرانش را خود جبران می کند؛ چه با سرود "دیو چو بیرون رود فرشته درآید" و چه با کلیپ "پدر خوانده"

 

  
نویسنده : رضا شنطیا ; ساعت ۳:٢٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٩ اسفند ۱۳۸٩